بازخوانی «ترانههای مشروطیت» • گفتوگو با محمود خوشنام
روز جمعه (۲۴ فوریه/۵ اسفند) سالن Reinischens Landesmuseum در شهر بن آلمان، محل برگزاری برنامه «ترانههای مشروطیت» خواهد بود. محمود خوشنام در گفت و گویی با دویچه وله از جزییات بیشتری در این مورد میگوید. روز جمعه (۲۴ فوریه/۵ اسفند) سالن Reinischens Landesmuseum در شهر بن آلمان، محل برگزاری کنسرتی با عنوان «ترانههای مشروطیت» خواهد بود. هدف از این برنامه که زیر نظر دکتر محمود خوشنام، کارشناس موسیقی اجرا میشود، معرفی و بازخوانی موسیقی مشروطه و بررسی تاثیر ترانههای اعتراضی آن در پیروزی جنبش مشروطه ایران عنوان شده است. بشنوید: گفت و گو با محمود خوشنام در مورد برنامه «ترانههای مشروطیت» بازخوانی ترانههای دورهی مشروطه توسط سه خوانندهی زن (مریم آخوندی، پریسا بدیعی و بهرخ بابایی) و یک خواننده مرد (امیرهوشنگ راسخ) به همراه سه نوازنده اجرا میشوند. محمود خوشنام که سرپرستی این برنامه را بر عهده دارد، در گفت و گویی با بخش فارسی دویچه وله از جزییات بیشتری در مورد این برنامه و همچنین ویژگیهای موسیقی مشروطه میگوید: دویچه وله: جمعهی این هفته ۲۴ فوریه برنامهای در شهر بن آلمان برگزار میشود تحت عنوان «ترانههای مشروطیت» که سرپرستی آن را شما برعهده دارید. ممکن است در مورد این برنامه و ویژگیهای آن توضیح دهید؟ محمود خوشنام: مسئلهی مشروطیت و رابطهاش با موسیقی مسئلهای است که خیلی خوب شکافته نشده است. من معتقدم که یکی از عواملی که سبب پیروزی نسبی جنبش مشروطیت شد، رابطهی تنگاتنگاش با موسیقی ا ست. یعنی در واقع موسیقی و مشروطیت با همدیگر یک رابطهی همیشگی و رابطهی علت و معلولی دارند و بههم یاری رساندهاند. جنبش مشروطیت با توجه به جنبهی تجددطلبانهای که داشت، راه آیندهی موسیقی ایران را هموار کرد و تنگناهای سنتی را از پیش پایش برداشت. از طرفی موسیقی هم به جنبش کمک رسانید. شما میدانید که هر جنبشی نیاز به موسیقی ویژه خود دارد. یعنی بدون موسیقی اصلاً کار هیچ جنبشی پیش نرفته است. در تاریخ هم که نگاه کنید همین طور است و در واقع موسیقی ایران با سرمدارانی مثل عارف و شیدا توانست که این نیاز جنبش را به موسیقی برآورده کند. ولی علت توجه شما در این مقطع زمانی به این نوع از موسیقی و به این دورهی تاریخی چه بود؟ من چون در پژوهشهایی که میکنم در مورد موسیقی و به طور کلی موسیقی ایران در دورههای مختلف، به این حقیقت رسیدم که باید بیشتر دربارهی اهمیت موسیقی در جنبش صحبت شود و بیشتر آن را حلاجی کرد. حتی به صورت عملی نشان داد. ما در همین برنامه عارف را وقتی مطرح میکنیم، مقداری از حرفهای عارف را هم نقل میکنیم که موسیقی دورهی خودش پیش از این که خودش سربلند کند، در چه وضعیتی بوده است. در واقع موسیقی عارف موسیقی سنتی ایران را احیاء کرده و تا امروز از آن نگهبانی کرده است. من دقیقاً میخواستم به همین نکته برسم. فکر میکنید موسیقی سنتی امروز ایران تا چه حد تحت تأثیر موسیقی مشروطه بوده است؟ من فکر میکنم مشروطیت در واقع قوامی داد به موسیقی سنتی ایران. برای این که تا آن لحظه در واقع رابطهی مشروطیت با موسیقی چند برتری داشته است. اولاً مشروطه توانست موسیقی را از دربار و محافل عیان و اشراف درآورد و آن را به میان مردم ببرد. در گذشته موسیقی در دورهی قاجار فقط در دربارها و محافل عیان و اشراف بود که مورد نظر قرار میگرفت و پرورده میشد و آن هم موسیقی نوع سرگرمکننده بود و نه موسیقی کمی جدیتر. ولی عارف با کار خودش این موسیقی را از محافل دربسته درآورد و میان مردم برد و این موسیقی را مردمی کرد. آیا میشود گفت که جنبهی سیاسی موسیقی یا مطرح شدن مباحث سیاسی و اجتماعی در موسیقی از همان دوره شروع شده که تا به امروز هم ادامه دارد؟ بله، مشروطه در واقع در دو شاخه بر موسیقی ایران تأثیر گذاشت. شاخهی عاشقانهها که آنها ربطی به سیاست نداشتند، ولی پاکیزه شد. یعنی از نظر فنی و هنری جنبهی بهتری پیدا کردند. شما وقتی ترانهی شیدا را با دو ترانهی قبل از شیدا مقایسه میکنید، میبینید که تا چه حد از نظر فنی پاکیزه و شسته رفتهتر شدند. این در شاخهی عاشقانههاست. ولی یک شاخهی دیگری بهوجود آمد که این مهمترین تأثیر جنبش است در موسیقی ایران و آن شاخهی اعتراضی انقلابیست که در واقع در ایران وجود نداشت. ما تنها ترانهی اعتراضی که میبینیم در دورهی لطف علیخان زند است. یک ترانهی موجود است که ثبت شده و دیگر هیچ خبری نداریم. ترانهای که از شجاعتهای لطف علیخان تمجید میکند و نفرین میکند به قاجار که این شاهزادهی جوان را به شکل شنیعی کشتند. شاخهی اعتراضی در واقع بزرگترین دستاورد جنبش مشروطه و تأثیرش در موسیقی ایران است. آقای خوشنام بپردازیم به جزییات برنامهای که روز جمعهی این هفته قرار است برگزار شود. چه هنرمندانی قرار است در این برنامه به اجرای موسیقی بپردازند و چه آثاری را خواهیم شنید؟ ما دنبال آدمهای مشهور نبودیم. بیشتر به امکانات خودمان نگاه میکردیم و بماند که آنها هم که کمتر مشهور هستند و شهرت دارند، غالباً تواناییهایشان هیچ کمتر از کسانی که شهرت دارند نیست. این است که بیشتر به فکر این بودیم که صداهای خوب را انتخاب کنیم و آنهایی که از نظر جغرافیایی به ما نزدیکاند. به هر حال یکی دو نفر را از جاهای دورتر گاهاً فراخواندیم که در این برنامه شرکت کنند. خانم آخوندی هستند که نیازی به معرفی ندارد و در این منطقه خوانندهی مشهوریست. خانم پریسا بدیعیست که بسیار صدای شیرینی دارند و تحصیلکردهی موسیقی هستند. خانم بهرخ باباییست که سالها در کار تئاتر و موسیقی کار کردهاند. و یک خوانندهی دیگر ما داریم که از خوانندگان گروه کُر اپرای تهران قبل از انقلاب بوده است به نام آقای امیر هوشنگ راسخ. ایشان صدای باریتونی (Bariton) دارد؛ خواستیم یک نوع صدای بینالمللیتری هم در برنامهمان داشته باشیم. این نوع صدای آشناتری برای همهی ملیتها است، نه تنها برای ایرانیها. همین طور در مورد نحوهی انتخاب ترانهها هم فکر کردیم که تنوع چشمگیری را در برنامه منظور کنیم. برنامه در واقع به صورت موزاییک اجراء میشود. یعنی هر بخشاش یک ندای خاصی دارد و در مجموع یک طرح بسیار جالبی را عرضه میکند. آیا تنوع ترانهها ایجاب میکرد که از...
نام ناشر: دویچه وله - Wednesday, 22 February
- آرشیو
رای دهید آهنگ تبلیغاتی مایکروسافت دوباره در صدر جدول
دویچه وله (2 روزs قبل) - یک خوانندهی ناشناختهی بریتانیایی توانست این هفته بار دیگر بر صدر جدول ترانههای برتر آلمان...
رای دهید آیا ترانه شاهین نجفی را توهین به مقدسات اسلامی میدانید؟ بی بی سی فارسی (6 روزs قبل) - شما درباره این ترانه یا موارد مشابه آن چه فکر میکنید؟ آیا آن را توهینآمیز...

